Παρασκευή, 12 Νοεμβρίου 2010

Γραμματική-Νοηματική Ανάλυση

Στον γραπτό λόγο υπάρχουν αρκετοί περιορισμοί σε σχέση με τον προφορικό. Δεν υπάρχει το ύφος, ο τόνος της φωνής, η έκφραση του προσώπου για να προσδιορίσει ή να συμπληρώσει το ακριβές νόημα που θέλουμε να δώσουμε, γι' αυτό και γίνεται η χρήση των σημείων στίξης. Για παράδειγμα:

-Τελικά θα πάμε.
 
-Τελικά θα πάμε;
 
-Τελικά θα πάμε!

Σαφώς και στην πρώτη περίπτωση ο "ομιλητής" κάνει απλά μια δήλωση στον δέκτη του, στην δεύτερη ζητάει μια πληροφορία ρωτώντας για να επιβεβαιώσει αν ισχύει μια κατάσταση και στην τρίτη δείχνει ενθουσιασμό, ανακούφιση ή γενικώς κάποιο συναίσθημα. Από τα παραπάνω παραδείγματα συμπεραίνουμε: α) Όταν θέλουμε να δώσουμε μια πληροφορία ή να κάνουμε μια δήλωση ή γενικότερα να πούμε αυτό που επιθυμούμε με ουδέτερο τρόπο κλείνουμε την πρότασή μας με τελεία. Αυτές οι προτάσεις λέγονται αποφαντικές.
β) Όταν θέλουμε να ζητήσουμε μια πληροφορία ή να ρωτήσουμε κάτι κλείνουμε την πρόταση με ερωτηματικό. Αυτές οι προτάσεις λέγονται ερωτηματικές.
γ) Όταν θέλουμε να προσθέσουμε συναίσθημα σε αυτό που λέμε, κλείνουμε την πρότασή μας με θαυμαστικό. Αυτές οι προτάσεις λέγονται επιφωνηματικές.

Σημείωση: Όταν μιλάμε για καθημερινές συνομιλίες με γραπτό λόγο, στις μέρες μας αναφερόμαστε συχνότατα είτε σε γραπτά μηνύματα κινητού τηλεφώνου (ShortMessageService) είτε σε άμεσα ηλεκτρονικά μηνύματα (InstantMessages). Επειδή το μέσο που χρησιμοποιείται -το πληκτρολόγιο- δεν ευνοεί την πλήρη αποφυγή λαθών, υπάρχουν αρκετές πιθανότητες ένα φαινομενικά ασήμαντο λάθος σε λέξη ή σημείο στίξης να προκαλέσει παρανοήσεις μεταξύ των συνομιλητών.

Ας υποθέσουμε π.χ. ότι ένα άτομο Α ήθελε να ρωτήσει το άτομο Β για μια πληροφορία.

-Τελικά θα πάμε;

(Η χρήση της λέξης "τελικά" προϋποθέτει ότι είχε προηγηθεί άστοχη ημισυνεννόηση.)
Αν έκανε λάθος στο σημείο στίξης, το νόημα της πρότασής του θα άλλαζε. Δηλαδή:

-Τελικά θα πάμε!

Στην προκειμένη περίπτωση ο Α ανακοινώνει στον Β ότι τα σχέδια που πιθανότατα να είχαν θα πραγματοποιηθούν. Ως επόμενο, ο Β θα μπορούσε να απαντήσει:

-Ωραία! Μεσημέρι, απόγευμα;

Λόγω του λάθους που έγινε χωρίς ο Β να το καταλάβει, ο Α απαντάει:

-Βασικά ρωτάω.

Επειδή η πρότασή του έχει πολύ γενικό νόημα και θα μπορούσε να σημαίνει α) "Ρωτάω αν θα πάμε." ή β) "Ρωτάω πότε θα πάμε.", γίνεται παρανόηση απ' τον Β, ο οποίος αρχίζει να ρωτάει πότε βολεύει τον Α. Στην ουσία, είναι σαν ο Β να μην λαμβάνει υπ' όψιν τις προθέσεις του Α, λόγω κοινής παρανόησης και όχι εκούσια.

Ας παρατηρήσουμε πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί μια τέτοια συζήτηση:

-Τελικά θα πάμε! (κανονικά ";")
-Ωραία! Πρωί, μεσημέρι;
-Βασικά ρωτάω!
-Δεν ξέρω, τι ώρα θες να ξυπνήσεις;
-Ποιοι θα πάμε; (ο Α, προφανώς μπερδεμένος με το κλίμα σιγουριάς που δημιουργήθηκε, προσπαθεί να πάρει πληροφορίες για να δει αν θα βγουν σε καλό τα σχέδια που κανόνισαν.)
-Δεν έχω ιδέα. Υπέθεσα ότι είχες μιλήσει στον Γ (μέρος που προέρχεται από την άσκοπη ημισυνεννόηση που προαναφέραμε) αλλά μου είπε πως δεν συνεννοηθήκατε και δεν θέλει να έρθει.
-Θα πάμε τότε;
-Θα ήθελα να πάω, αλλά δεν θα με πειράζει και να μην γίνει τελικά.
-Καλά, ούτε εγώ έχω θέμα! (Παρατηρούμε ένα έντονο κύμα διπλωματικής στάσης και απ' τις δύο πλευρές, πράγμα που αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει απόλυτη άνεση ή γενικώς υπάρχει αμηχανία)
-Πού μπλέξαμε... :Ρ Λες να ενδιαφέρεται κανένας άλλος; (Προφανώς ο Β επιθυμεί να πραγματοποιηθούν τα σχέδιά τους περισσότερο, γι' αυτό και προσπαθεί να δημιουργήσει κίνητρο για τον Α.)
-Δεν ξέρω! (Συνέχιση της διπλωματικής στάσης.)
-Το 'ξερα! Για να μην ξημερώσουμε, ας πάμε; (Ο Α εκδηλώνει μια πρωτοφανή ως τώρα πρωτοβουλία, παίρνοντας ουσιαστικά "τα ηνία" του αποτελέσματος και ταυτόχρονα το ρίσκο της απόρριψης.)
-Καλά οκ! (Ο Β δεν αρνήθηκε λόγω καθαρής ευγένειας, ανεξάρτητα τις επιθυμίες του.)
-Ώρα;
-11;
-Μια χαρά. Να περάσω απ' το σπίτι σου;
-Πού θα πάμε;
-*εκεί*;
-Καλά οκ εσύ ξέρεις, όπου θες τότε! (Η συνεχής υποχώρηση, μαζί με την επανάληψη της κοινότυπης φράσης "Καλά, οκ." υποδηλώνει σχετική ηττοπάθεια ή απλά έλλειψη επιθυμίας.)
-Υπάρχει περίπτωση να έρθει και ο Δ. (Παρουσίαση πιθανώς αληθούς κινήτρου από τον Β προς τον Α, το οποίο έχει ως σκοπό να αλαφρύνει την θέση του.)
-Καλά οκ ό,τι θέλετε! (Συνέχιση της υποχώρησης.)
-Είσαι σίγουρος; (Ο Β αντιλήφθηκε το κλίμα υποχωρήσεων από μέρος του Α και τον ρωτάει ευθέως.)
-Ναι απολύτως! (Είτε αληθής, είτε ψευδής, αυτή του η δήλωση καθόρισε στην ουσία το αποτέλεσμα, επιβεβαιώνοντας το γεγονός στον Β.)


Αν το κίνητρο που ήθελε να παρουσιάσει ο ομιλητής Β στον Α δεν ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί, ο Β θα ενημέρωνε τον Α, αφήνοντάς τον να επιλέξει ώστε να "επανορθώσει" για την "πιεστική" του στάση που προηγήθηκε.

-Ο Γ δεν μπορεί. Εσύ αποφασίζεις! Απάντα όποτε το λάβεις. Καληνύχτα!
-Καλά οκ, ας πάμε!







Και τί νομίζετε πως έγινε, εν τέλει;


-Πειράζει να το ακυρώσουμε γιατί θέλω να διαβάσω ή θέλεις πολύ να πάμε;

Τώρα σε αυτό τι απαντάς, πείτε μου...





Όχι άλλο παρελθόν. Απ' την επόμενη φορά... Καληνύχτα.

1 σχόλιο:

Anonymous είπε...

gt eimai polu sigouri oti egw eimai o Γ??? :( sorry an isxuei